Nobody can point to the exact year the Vietnamese diều sáo — the whistling kite — first flew. What survives instead is a trail of legends, temple festivals and old texts, each pushing the tradition back further than the last.

A proper diều sáo has two components, and Vietnamese kite-makers will tell you the second is harder to master than the first. The kite itself — the diều — is built from old, tough bamboo (tre bánh tẻ), split and shaped into a light but rigid frame, then covered in dó paper (giấy dó) or gió paper, glued using sap from the fig and cậy trees. Traditional kite shapes are named for the leaves and fruits they resemble: cánh muỗm (mango-leaf wing), cánh chanh (lemon-leaf wing), cánh mộc (wood-leaf wing).

The sáo — the whistle — is another matter entirely. Made from sections of bamboo or reed with wooden mouths carved from vàng tâm wood, prized for its lightness and resistance to warping, a full whistle set requires far more precision than the kite frame it's mounted to. A well-known saying among keepers puts it bluntly: "a kite player can go a whole lifetime without ever owning one truly great whistle set." The proof of a master's hand isn't visible on the ground — it only becomes audible once the kite is airborne, when a low, resonant hum settles over the field, and connoisseurs listening below can name the maker just from the tone.

An invention borrowed from a Chinese general, according to an 18th-century scholar

In 1773, the Vietnamese polymath Lê Quý Đôn devoted a passage of his sprawling encyclopedia Vân Đài Loại Ngữ to the paper kite, attributing its invention — following a widely circulated East Asian tradition — to the Chinese general Hàn Tín. More striking than the attribution is the folk belief Lê Quý Đôn records alongside it: that flying a kite for a child to look up at helps draw excess "heat" (nhiệt hỏa) out of the child's body through their breath. It's a small detail, but it captures something the modern hobby still carries: a kite in Vietnam has rarely been just a toy or a sport — it has folk-medicine associations, temple-festival roles, and fertility symbolism woven into its design, depending on which village you ask.

A signature you can only hear, not see

Perhaps the most telling detail in the whole tradition is one repeated by kite-makers themselves: a well-made sáo carries its maker's identity in its sound rather than its appearance. Two whistles can look nearly identical on the ground, cut from the same bamboo, shaped by the same tools — but once airborne, a connoisseur can tell them apart by ear alone, matching a particular tone or resonance to a particular craftsman's hand. It's a form of authorship that only reveals itself once the object has left the ground entirely.

The Thủ Thiêm bridge kite field is easiest to reach from District 1 through the Thủ Thiêm tunnel, then left at the Mai Chí Thọ–Trần Văn Khê intersection onto Lương Định Của street. Late afternoon, particularly from around 5 to 6:30pm and on weekends, is when the field fills up and the wind is most reliable.

Simple kites are sold cheaply from roadside stalls at most of the fields listed here, so there's no need to bring your own.

Không ai có thể chỉ ra chính xác năm nào diều sáo Việt Nam lần đầu tiên tung bay. Thay vào đó, còn lại là một chuỗi truyền thuyết, lễ hội đình chùa và những trang sách cổ, mỗi nguồn lại đẩy lùi cội nguồn của truyền thống này xa hơn.

Một chiếc diều sáo đúng nghĩa gồm hai bộ phận, và các nghệ nhân làm diều Việt Nam sẽ nói với bạn rằng phần thứ hai khó tinh thông hơn phần đầu nhiều. Bản thân con diều — được làm từ tre già, tre bánh tẻ, chẻ và uốn thành khung nhẹ nhưng cứng cáp, sau đó bồi giấy dó hoặc giấy gió, dán bằng nhựa cây sung và cây cậy. Các kiểu dáng diều truyền thống được đặt tên theo hình dáng lá và quả mà chúng giống: cánh muỗm, cánh chanh, cánh mộc.

Còn bộ sáo lại là chuyện hoàn toàn khác. Được làm từ những đoạn tre hoặc nứa với miệng sáo chạm từ gỗ vàng tâm, loại gỗ được ưa chuộng vì nhẹ và không cong vênh, một bộ sáo hoàn chỉnh đòi hỏi độ chính xác cao hơn nhiều so với khung diều mà nó được gắn lên. Một câu nói quen thuộc trong giới chơi diều nói thẳng điều đó: "người chơi diều cả đời không có bộ sáo hay." Bằng chứng về tay nghề bậc thầy không thể nhìn thấy dưới mặt đất — nó chỉ trở nên nghe được khi con diều đã bay lên không trung, khi một tiếng u u trầm vang lan tỏa khắp cánh đồng, và những người sành sỏi đứng bên dưới lắng nghe có thể gọi tên người làm sáo chỉ qua âm sắc.

Một phát minh vay mượn từ một vị tướng Trung Hoa, theo một nhà bác học thế kỷ 18

Năm 1773, nhà bác học Lê Quý Đôn dành một đoạn trong bộ bách khoa đồ sộ Vân Đài Loại Ngữ để viết về diều giấy, cho rằng phát minh này — theo một truyền thống phổ biến ở Đông Á — thuộc về tướng Trung Hoa Hàn Tín. Đáng chú ý hơn cả sự quy công đó là quan niệm dân gian mà Lê Quý Đôn ghi lại cùng lúc: rằng thả diều cho trẻ con ngửa mặt lên trông giúp giải bớt "nhiệt hỏa" khỏi cơ thể trẻ qua hơi thở. Đây là một chi tiết nhỏ, nhưng nó nắm bắt được điều mà thú chơi hiện đại vẫn còn mang theo: một con diều ở Việt Nam hiếm khi chỉ đơn thuần là món đồ chơi hay môn thể thao — nó còn gắn với quan niệm y học dân gian, vai trò trong lễ hội đình chùa, và biểu tượng phồn thực được dệt vào thiết kế, tùy vào việc bạn hỏi làng nào.

Một chữ ký chỉ nghe được, không nhìn thấy được

Có lẽ chi tiết đáng nói nhất trong cả truyền thống này là điều được chính các nghệ nhân làm diều nhắc đi nhắc lại: một bộ sáo làm khéo mang bản sắc của người làm ra nó trong âm thanh, chứ không phải trong hình dáng bên ngoài. Hai bộ sáo có thể trông gần như giống hệt nhau khi còn ở dưới đất, được cắt từ cùng loại tre, tạo hình bằng cùng bộ dụng cụ — nhưng một khi đã bay lên không trung, người sành sỏi có thể phân biệt chúng chỉ bằng tai, gắn một âm sắc hay độ vang cụ thể với bàn tay của một nghệ nhân cụ thể. Đó là một dạng "tác quyền" chỉ tự bộc lộ ra khi vật phẩm đã hoàn toàn rời khỏi mặt đất.

Bãi thả diều chân cầu Thủ Thiêm dễ đến nhất từ Quận 1 qua hầm Thủ Thiêm, sau đó rẽ trái tại ngã ba Mai Chí Thọ - Trần Văn Khê vào đường Lương Định Của. Chiều muộn, đặc biệt khoảng 17h đến 18h30 và vào cuối tuần, là lúc bãi diều đông đúc nhất và gió ổn định nhất.

Diều đơn giản được bán với giá rẻ tại các quầy hàng ven đường ở hầu hết các bãi diều kể trên, nên không cần mang theo diều riêng.

Personne ne peut désigner l'année exacte où le diều sáo vietnamien — le cerf-volant sifflant — vola pour la première fois. Ce qui subsiste à la place, c'est une piste de légendes, de fêtes de temple et de vieux textes, chacun repoussant la tradition un peu plus loin que le précédent.

Un vrai diều sáo comporte deux éléments, et les fabricants de cerfs-volants vietnamiens vous diront que le second est plus difficile à maîtriser que le premier. Le cerf-volant lui-même — le diều — est construit en bambou vieux et résistant (tre bánh tẻ), fendu et façonné en une structure légère mais rigide, puis recouvert de papier dó (giấy dó) ou de papier gió, collé avec de la sève de figuier et de cậy. Les formes traditionnelles de cerfs-volants portent le nom des feuilles et des fruits auxquels elles ressemblent : cánh muỗm (aile-feuille de manguier), cánh chanh (aile-feuille de citronnier), cánh mộc (aile-feuille de bois).

Le sáo — le sifflet — est une tout autre affaire. Fabriqué à partir de sections de bambou ou de roseau avec des embouchures en bois de vàng tâm, prisé pour sa légèreté et sa résistance au gauchissement, un jeu de sifflets complet exige bien plus de précision que la structure du cerf-volant sur laquelle il est monté. Un dicton bien connu chez les passionnés le dit sans détour : « un joueur de cerf-volant peut passer toute une vie sans jamais posséder un jeu de sifflets vraiment excellent. » La preuve du talent d'un maître n'est pas visible au sol — elle ne devient audible qu'une fois le cerf-volant en l'air, lorsqu'un bourdonnement grave et résonnant s'installe au-dessus du champ, et que les connaisseurs qui écoutent en contrebas peuvent nommer le fabricant rien qu'au ton.

Une invention empruntée à un général chinois, selon un lettré du XVIIIe siècle

En 1773, le polymathe vietnamien Lê Quý Đôn consacre un passage de sa vaste encyclopédie Vân Đài Loại Ngữ au cerf-volant en papier, en attribuant son invention — selon une tradition largement répandue en Asie de l'Est — au général chinois Hàn Tín. Plus frappante encore que cette attribution est la croyance populaire que Lê Quý Đôn consigne en même temps : faire voler un cerf-volant pour qu'un enfant le regarde vers le haut aiderait à évacuer l'excès de « chaleur » (nhiệt hỏa) du corps de l'enfant par le souffle. C'est un petit détail, mais il capture quelque chose que le loisir moderne porte encore : au Vietnam, un cerf-volant n'a que rarement été un simple jouet ou un sport — il porte des associations de médecine populaire, un rôle dans les fêtes de temple, et un symbolisme de fertilité tissé dans sa conception, selon le village auquel on s'adresse.

Une signature qu'on ne peut qu'entendre, jamais voir

Le détail sans doute le plus révélateur de toute cette tradition est celui que répètent les fabricants de cerfs-volants eux-mêmes : un sáo bien fait porte l'identité de son créateur dans son son, plutôt que dans son apparence. Deux sifflets peuvent sembler presque identiques au sol, taillés dans le même bambou, façonnés avec les mêmes outils — mais une fois en l'air, un connaisseur peut les distinguer à la seule oreille, associant un ton ou une résonance particulière à la main d'un artisan particulier. C'est une forme de signature qui ne se révèle qu'une fois l'objet entièrement quitté le sol.

Le champ de cerfs-volants du pont de Thủ Thiêm est le plus facile à atteindre depuis le district 1 en passant par le tunnel de Thủ Thiêm, puis à gauche au carrefour Mai Chí Thọ–Trần Văn Khê pour rejoindre la rue Lương Định Của. La fin d'après-midi, en particulier entre environ 17h et 18h30, et le week-end, sont les moments où le champ se remplit le plus et où le vent est le plus fiable.

Des cerfs-volants simples sont vendus à bas prix dans des étals en bord de route sur la plupart des sites listés ici, il n'est donc pas nécessaire d'apporter le sien.

베트남의 디에우사오(diều sáo, 휘파람 연)가 언제 처음 하늘을 날았는지 정확한 연도를 짚을 수 있는 사람은 아무도 없습니다. 대신 남아 있는 것은 전설과 사원 축제, 옛 문헌들의 흔적으로, 저마다 이 전통을 이전 것보다 더 먼 과거로 밀어 올립니다.

제대로 된 디에우사오는 두 부분으로 이루어지며, 베트남의 연 장인들은 둘째 부분이 첫째 부분보다 숙달하기 훨씬 어렵다고 말할 것입니다. 연 자체 — 디에우 — 는 오래되고 질긴 대나무(tre bánh tẻ)로 만들어지며, 쪼개고 다듬어 가볍지만 단단한 뼈대를 만든 다음, 도지(dó paper) 또는 지오지(gió paper)를 씌우고 무화과나무와 꺼이(cậy) 나무의 수액으로 붙입니다. 전통적인 연 모양은 그것이 닮은 잎과 열매의 이름을 따서 지어집니다: 깐무엄(망고잎 날개), 깐짜인(레몬잎 날개), 깐목(나무잎 날개).

사오 — 휘파람 — 은 완전히 다른 문제입니다. 대나무나 갈대 조각으로 만들며, 가볍고 뒤틀리지 않는다고 높이 평가받는 방떰(vàng tâm) 나무로 깎은 나무 입 부분을 갖춘 온전한 휘파람 세트는, 그것이 부착되는 연 뼈대보다 훨씬 더 정밀함을 요구합니다. 애호가들 사이에서 잘 알려진 격언은 이를 단호하게 말합니다: "연을 즐기는 사람은 평생 진정으로 훌륭한 휘파람 세트 하나 갖지 못할 수도 있다." 명인의 솜씨를 증명하는 것은 땅 위에서는 보이지 않습니다 — 연이 하늘로 날아오른 뒤에야 비로소 들리게 되는데, 그때 낮고 울림 있는 웅웅거림이 들판 위로 내려앉고, 아래서 듣는 감식가들은 그 음색만으로 만든 사람의 이름을 댈 수 있습니다.

18세기 학자가 전하는, 중국 장수에게서 빌려온 발명품

1773년, 베트남의 박식가 레뀌돈은 방대한 백과사전 「운대류어」의 한 대목을 종이연에 할애하며, 동아시아에 널리 퍼진 전승을 따라 그 발명을 중국 장수 한신에게 돌렸습니다. 이 귀속보다 더 인상적인 것은 레뀌돈이 함께 기록한 민간 신앙입니다: 아이가 올려다보도록 연을 날려주는 것이 숨을 통해 아이 몸에서 과도한 "열(nhiệt hỏa)"을 빼내는 데 도움이 된다는 믿음입니다. 사소해 보이는 세부 사항이지만, 이는 현대의 이 취미가 여전히 지니고 있는 무언가를 담아냅니다: 베트남에서 연은 단순한 장난감이나 스포츠였던 적이 거의 없습니다 — 어느 마을에 물어보느냐에 따라, 민간 의학적 연상, 사원 축제에서의 역할, 그리고 다산의 상징이 그 디자인 속에 함께 짜여 있습니다.

눈으로는 볼 수 없고, 오직 귀로만 들을 수 있는 서명

이 전통 전체에서 아마 가장 의미심장한 디테일은 연 장인들 스스로가 되풀이해서 하는 이야기일 것입니다: 잘 만든 사오는 그 모습이 아니라 소리에 만든 이의 정체성을 담고 있다는 것입니다. 두 개의 휘파람은 같은 대나무로 잘라, 같은 도구로 다듬어져 땅 위에서는 거의 똑같아 보일 수 있습니다 — 하지만 일단 하늘로 날아오르면, 감식가는 오직 귀로만 그것들을 구별할 수 있으며, 특정한 음색이나 울림을 특정 장인의 솜씨와 연결지을 수 있습니다. 이는 물건이 완전히 땅을 떠난 뒤에야 비로소 스스로를 드러내는 일종의 "저작권"입니다.

투티엠 다리 연 광장은 1군에서 투티엠 터널을 지나 마이찌토-쩐반케 교차로에서 좌회전해 르엉딘꾸어 거리로 들어가는 것이 가장 쉽습니다. 늦은 오후, 특히 대략 오후 5시에서 6시 30분 사이와 주말이, 광장이 가장 붐비고 바람이 가장 안정적인 시간입니다.

여기 소개된 대부분의 장소에서는 길가 노점에서 저렴한 값에 간단한 연을 살 수 있으므로, 굳이 직접 연을 가져갈 필요는 없습니다.

ベトナムのディエウサオ(diều sáo、口笛を吹く凧)が初めて空を舞った正確な年を指し示せる人はいません。その代わりに残っているのは、伝説、寺院の祭り、古い文献の痕跡であり、それぞれがこの伝統を前の証拠よりもさらに遠い過去へと押しやっています。

本格的なディエウサオは二つの要素からなり、ベトナムの凧職人たちは二つ目の方が一つ目よりもずっと習得が難しいと語るでしょう。凧本体 — ディエウ — は、古く丈夫な竹(tre bánh tẻ)から作られ、割って軽く、しかし丈夫な骨組みに整形された後、ドー紙(giấy dó)またはゾー紙で覆われ、イチジクとカイ(cậy)の樹液で接着されます。伝統的な凧の形は、それが似ている葉や果実にちなんで名付けられています:カィンムオム(マンゴーの葉の翼)、カィンチャイン(レモンの葉の翼)、カィンモック(木の葉の翼)。

サオ — 口笛 — はまったく別の話です。竹や葦の節から作られ、軽さと反りにくさで珍重されるヴァンタム(vàng tâm)の木で彫られた木製の吹き口を持つ完全な口笛セットは、それが取り付けられる凧の骨組みよりもはるかに高い精度を必要とします。愛好家の間でよく知られたことわざはこれを率直に言い表しています:「凧を楽しむ者は、一生をかけても本当に優れた口笛セットを一つも持たないことがある」。名匠の腕前の証は地上では見えません — 凧が空に舞い上がって初めて聞こえるようになり、低く響く唸り声が野原の上に広がると、下で耳を傾ける通人たちはその音色だけで作り手の名を言い当てることができます。

18世紀の学者が伝える、中国の将軍から借りた発明

1773年、ベトナムの博学者レー・クイ・ドンは、その広大な百科全書『雲台類語』の一節を紙凧に割き、東アジアに広く伝わる説に従ってその発明を中国の将軍・韓信に帰しました。この帰属よりもさらに印象的なのは、レー・クイ・ドンが同時に記録した民間信仰です:子どもに凧を見上げさせて揚げることが、呼吸を通じて子どもの体から余分な「熱(nhiệt hỏa)」を排出するのに役立つという信仰です。些細な details ですが、これは現代のこの趣味が今なお受け継いでいる何かを捉えています:ベトナムにおいて凧は、単なるおもちゃやスポーツであったことはほとんどありません — どの村に尋ねるかによって、民間医療との結びつき、寺院祭りでの役割、豊穣の象徴が、そのデザインに織り込まれているのです。

目には見えず、耳にしか聞こえない署名

この伝統全体の中でおそらく最も雄弁な details は、凧職人自身が繰り返し語ることです:よくできたサオは、その姿ではなく音の中に作り手の個性を宿している、と。二つの口笛は、同じ竹から切り出され、同じ道具で形作られ、地上ではほとんど見分けがつかないかもしれません — しかし一度空に上がれば、通人は耳だけでそれらを聞き分け、特定の音色や響きを特定の職人の手と結びつけることができます。それは、物が完全に地上を離れて初めて自らを明かす、一種の署名なのです。

トゥーティエム橋の凧揚げ広場へは、第1区からトゥーティエムトンネルを抜け、マイチートー=チャンヴァンケー交差点を左折してルオンディンクア通りに入るのが最も簡単です。夕方遅く、特に午後5時から6時半頃、そして週末が、広場が最も賑わい、風が最も安定している時間帯です。

ここに挙げたほとんどの場所では、道端の屋台で手頃な価格の簡単な凧が売られているため、自分で持参する必要はありません。